معرفی جامع خاک رس و ماسه و تفاوت آنها ویژه مهندسین طراح ساختمان
بارها برای من به عنوان مهندس طراح پیش اومده که رفتم سر ساختمون و نتونستم تفاوت بین خاکه رس و خاک ماسه رو تشخیص بدم اونم فقط به دلیل عدم شناخت خاک ماسه و رس بود و وقتی هم جدول پایین رو در مبحث 7 مشاهده کردم تصمیم گرفتم که یک بار برای همیشه این مشکل رو برای خودم حل کنم و با شما در میون بزارم و امیدوارم این مقاله اینقدر خوب باشه تا دیگه نیازی به خوندن مقاله دیگه ای نداشته باشید
هدف از این مقاله تعریف انواع خاک و روش هایی برای تشخیص آن در محل پروژه میباشد
تفاوت بین خاک ماسه و خاک رس
چرا تفاوت بین ماسه و رس را باید بدونیم ؟
ما در این مقاله میخوایم بررسی کنیم که ماسه و رس چه تفاوتی با همدیگه دارند و تا پایان مقاله میخوام روشهایی رو به شما بگم تا به کمک اون روشها بتونید نوع خاک رو تشخیص بدین پس با ما همراه باشید
ما به عنوان یک مهندس ساختمان نیاز داریم که تشخیص بدیم که خاکی که روی اون قراره سازه خودمون رو بنا کنیم از چه نوع خاکی هستش تا به کمک اون بتونیم طراحی سازه رو مناسب با شرایط موجود انجام بدیم و برای این کار ما نیاز داریم یک شناخت کلی از خاکها داشته باشیم
تفاوت بین خاک ماسه و خاک رس
خاک چیست؟
خاکها مجموعه ذراتی هستند که در اثر هوازدگی و خرد شدن سنگها تولید میشوند .از نظر اصول زمین شناسی خاکها به دو دسته تقسیم میشن:
خاکهایی با منشا ارگانیک (خاکهای ارگانیک از بقایای اجساد جانوران و گیاهان به وجود میان)
خاکهایی که از هوا زدگی صخرهها به وجود میاد
خاک حاصل از صخره ها چرا مهمه ؟
این صخرهها در طول میلیاردها سال در اثر هوازدگی به ذرات ریزی تبدیل میشن به مجموعه ذراتی که از این صخره بزرگ در اثر هوازدگی به وجود میاد خاک گفته میشه و این ذرات اندازه یکسانی ندارند دونههای بزرگ شن و دونههای ریزتر ماسه نامگذاری میشن
باید دقت داشته باشیم که تمام این خاکها خواصی مشترک با اون صخره اصلی دارند
در صورتی که صخرههای بزرگ تحت عواملی مثل بارانهای اسیدی و سایر عواملی که موجب تغییرات شیمیایی توی این دسته از صخرهها بشن قرار بگیرند تبدیل به سیلت و رس خواهند شد سیلتها و رس ها دیگر خواص اصلی اون سنگ مادر رو ندارند
دسته بندی خاک ها به چه صورته ؟
خاکها از نظر دانه بندی به چهار دسته تقسیم میشن
1.شنها
2. ماسهها
3. سیلتها
4. رسها
نکته :شن و ماسه درشت دانه محسوب میشود و سیلت و رس ریزدانه محسوب میشود
روش تشخیص خاک در محل
مقداری از خاک مد نظرمون رو روی سطح پهن میکنیم اگر با چشم غیر مسلح تونستیم دونههای درشت خاک رو تشخیص بدیم اون خاک درشت دونست اما اگر با چشم نتونستیم دونه درشتی ببینیم اون خاک قطعاً ریزدانه هست و برای اینکه اجزای تشکیل دهنده اون رو تشخیص بدیم باید از میکروسکوپ استفاده کنیم . اگر اغلب ذرات درشتی که در خاک با چشم دیدیم بزرگتر از 4/75 میلی متر باشه به اون خاک شن میگیم اما اگر اندازه کوچکتر از 4/75 میلی متر داشته باشه اون خاک ماسه نام دارد
خاک رس چیست؟
رس به خاکی گفته میشود که بیش از نیمی از آن ذراتی کوچکتر از ۰/۰۷۵ میلی متر بوده و خواص خمیری داشته باشد
به عبارتی دیگر خاکی که بیش از ۵۰ درصد آن از الک شماره ۲۰۰ عبور کند
اگر خاکی ذرات کوچکتر از ۰/۰۷۵ میلیمتر داشت و خاصیت خمیری نداشت دیگر رس محسوب نمیشود
خاکهای رسی دارای تحمل بالایی در تغییر شکلهای برگشت ناپذیر بدون تغییر حجم را دارند
این خاصیت آنها باعث شده از آنها در صنایع مختلفی همچون مجسمه سازی و سفالگری و آجرپزی استفاده کنند
خاک رس کجا یافت میشود
خاکهای رس معمولاً به دلیل کوچک و سبک بودنشان دیرتر از بقیه انواع خاک ته نشین میشوند و وقتی با آب مخلوط میشوند و در چشمهها جاری میشوند ه دورترین نقاط نسبت به کوهها انتقال پیدا میکنند و بر این اساس مناطقی که نزدیک به کوه قرار دارند خاک درشت دانه دارند و مناطقی که به دور از کوه قرار دارند طبیعتاً خاک ریزدانهتری دارند
برای پیدا کردن خاکهای رس در هر شهر کار دشواری ندارید فقط کافیه که از کوهها و مناطق مرتفع در شهرتون فاصله بگیرید
خاک رس چه ویژگیهایی دارد ؟
این خاکها دارای خواص پایین میباشند
۱. ذراتی در حد نانو دارند و به راحتی با چشم قابل مشاهده نیستند
۲. اگر این خاکها را با آب مخلوط کنیم حالت خمیری به خود میگیرند
۳. بعضی از انواع خاکهای رسی هنگام مخلوط شدن با آب متورم میشوند
۴. در هنگام مخلوط شدن با آب وزن مخصوص آنها کاهش مییابد
۵. رسها عمدتاً از هوازدگی سنگهای رسوبی به دست میآیند
چگونه خاک رس بسازیم؟
اگر در جایی زندگی میکنید که به خاک رسی دسترسی ندارید به راحتی میتوانید آن را تولید کنید فقط به یک الک شماره ۲۰۰ نیاز دارید و یک آزمایش ساده که متوجه بشید خاک رس هست یا نه
اول خاکی که در شهر شما وجود دارد را از الک ۲۰۰ عبور دهید و خاکی که به دست میاد فقط از نظر اندازه همون خاک رسی هست و بعد با اضافه کردن آب میتونید آزمایش کنید که خاک رس هست یا نه
خاک رس اصل رو چه جوری تشخیص بدیم؟
همونطور که در ویژگیهای خاک رسی اشاره کردیم این خاک دو ویژگی مهم داره که ما میتونیم اونها رو مورد آزمایش قرار بدیم و تشخیص بدیم که خاک ما رسی هست یا نه
اگر هر دوی این آزمایشها جواب دادن در اون صورت ما میتونیم بگیم که اون خاک رس هست اون دو آزمایش به این صورتند
آزمایش دانه بندی
مقداری خاک رو از الک ۲۰۰ عبور میدیم اگر بیش از نصف خاک از اون عبور کرد پس اون خاک ریزانه هست
آزمایش خمیری
مقداری از خاک را جدا کنید و بر روی آن آزمایش حدود اتربرگ انجام دهید و اگر اون خاک خاصیت خمیری داشت پس آن خاک رس است
خاک ماسه چیست ؟
ماست به سنگر یزههای خردتر از شن گفته میشود ماسه معمولاً در ساحل دریا و رودخانه به وفور یافت میشود طبق استاندارد طبقهبندی متحد خاک ASTM ، ماسه به سه رده ریز و متوسط و درشت طبقهبندی میشود ماست بیشتر در بستر دریاها یافت میشود از آنجا که خاکهای ماسهای دارای ذرات بزرگی هستند به سرعت خشک میشوند رطوبت خود را از دست میدهند
تفاوت بین ماسه و رس در محل چه جوری تشخیص بدیم
مقداری از خاک مد نظرمون رو روی سطح پهن میکنیم اگر با چشم غیر مسلح تونستیم دونههای درشت خاک رو تشخیص بدیم اون خاک درشت دونست اما اگر با چشم نتونستیم دونه درشتی ببینیم اون خاک قطعاً ریزدانه هست و برای اینکه اجزای تشکیل دهنده اون رو تشخیص بدیم باید از میکروسکوپ استفاده کنیم
اگر اغلب ذرات درشتی که در خاک با چشم دیدیم بزرگتر از 4/75 میلی متر باشه به اون خاک شن میگیم اما اگر اندازه کوچکتر از 4/75 میلی متر داشته باشه اون خاک ماسه نام داره
تست ته نشینی خاک
به این صورت که ما یک مقدار خاک رو داخل آب میریزیم حالا لیوان آب یا هر چیز دیگه که در محل موجوده باشه
اگه سریع ته نشین شد یعنی خاک ما شن هست
اگر یک تا دو دقیقه طول کشید تا خاک ته نشین بشه پس خاک ما ماسه میباشد
اگه حدود یک ساعت طول کشید تا ته نشین بشه پس خاک ما از نوع سیلت میباشد
اگر اصلاً ته نشین نشد س خاک ما از نوع رس میباشد
نکته : بازم این روش دقیقی نیست برای تشخیص دقیق نوع خاک حتماً باید آزمایشات دیگه انجام بشه
مهم ترین تفاوت بین ماسه و رس
مهمترین تفاوت بین ماسه و رس در دانه بندی آن هاست ، به این صورت که اگر با چشم مسلح به خاک نگاه میکنیم اگر ذرات خاک با چشم قابل مشاهده هستند به احتمال زیاد اون خاک ماسه و یا شن میباشد
دومین روش هم اینه که ما به خاک اندکی آب اضافه کنیم اگر خاک حالت خمیری پیدا کرد اون خاک به احتمال زیاد از نوع رس میباشد و از این خاصیت خاک رز در سفالگری استفاده میکند
و سومین روش هم اینه که آب روی خاک بریزیم و اگر دیدیم که زمان زیادی برد تا آب به داخل خاک نفوذ کنه به احتمال زیاد خاک از نوع رس میباشد چون خاک رس نفوذ پذیری پایینی داره و چسبندگی بالایی داره
در مورد خاکها سوالی دارید؟
اگه هنوزم در مورد تفاوت بین خاک رس و خاک ماسه سوال دارید می تونید در بخش دیدگاه در زیر همین مطلب سوال خودتون رو مطرح کنید ما در عرض چند دقیقه پاسخ شما را ، با کمال میل خواهیم داد
